Nöbetçi Eczaneler
ABD Başkanı Donald Trump önceki gün Müslüman ülkelerin temsilcileriyle toplantı yaptı. Toplantıda en fazla dikkatini çeken nokta, masanın oturma düzeninde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Trump’ın hemen yanında, baş köşede oturmasıydı.
Bu oturma düzenini herkes kendi siyasi meşrebine göre yorumladı. Trump ile toplantıya katılanların listesi şöyleydi: Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mısır Başbakanı Mustafa Madbuli (Cumhurbaşkanı Sisi katılmadı), Ürdün Kralı Abdullah, Katar Emiri Şeyh Temin Hamad el Tani, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif (Pakistan Cumhurbaşkanı katılmadı), BAE Başbakanı ve DİB Abdullah bin Zeyad el Nahyan, Endonezya Cumhurbaşkanı Prabawo Subianta (2024’te seçildi). Bu tablodan da anlaşılacağı üzere fotoğraftaki durum aslında gayet normal.
Hem liderlik tecrübesi hem Filistin meselesine verdiği önem hem de masadaki tek NATO üyesi devletin seçilmiş cumhurbaşkanı olması nedeniyle Trump’ın yanına oturacak bir lider varsa bunun Erdoğan olmasına şaşmamak lazım.
Toplantının usul ve üslubu ile ilgili tartışmaya bu kadarlık katkı yaptığımız yeterliyse şimdi daha esas önem arz eden hususa geçelim. Toplantının neden yapıldığını hatırlayalım. Arap ve Müslüman liderler hem Gazze’de devam eden soykırım hem de Katar’a yönelik 9 Eylül saldırısı nedeniyle geçtiğimiz hafta Doha’da bir toplantı yaptılar. Toplantının en önemli çıktısı İsrail’in Gazze soykırımındaki en büyük destekçisi olan ABD Başkanı Trump ile konunun ehemmiyetinin istişare edilmesiydi. Müslüman liderler Trump’a baskı yaparak Netanyahu’ya dur demesini sağlama ümidiyle New York’taki bu toplantıyı organize ettiler.
Toplantı başlarken Trump ‘Bu benim katıldığım 32 toplantı içinde en önemlisi, muhtemelen şu ana kadar çoktan yapmamız gereken şeyi yapma kararı alacağız. Gazze’deki savaşı sona erdirmek istiyoruz, son vereceğiz, belki şu an sona erdirebiliriz’ dedi. Bu sözleriyle kendisini karşılarına alan liderlere işbirliğine açık olduğu mesajını verdi.
Toplantıdan sonra yapılan açıklamalar da ümit vericiydi. Cumhurbaşkanı Erdoğan son derece verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini söyledi. Mısır Dışişleri Bakanı Madbuli de toplantı sonrası iki devletli çözümün ahlaki ve politik bir opsiyondan çok bir güvenlik zorunluluğu olduğuna vurgu yaptı. Katar Lideri el Tani ise ‘Gazze’de durum çok kötü ve biz rehinlerin dönüşü ile savaşın durdurulması için Başkan Trump’a güveniyoruz’ dedi.
İsrail basınına göre Trump, toplantıda sekiz Arap ve Müslüman ülkenin liderlerine Gazze savaşını sona erdirmeye yönelik bir plan sundu. Plan Gazze’deki Hamas yönetimin sona ermesini de kapsıyordu. Ayrıca İsrail’in Batı Şeria’yı ilhak etmesine izin vermeyeceğine dair de söz verildi. Katılımcı ülkelere ABD’nin önerisini anlatan bir tutum belgesi toplantıdan önce sunuldu. Trump bu belge ile İsrail’in bölgedeki devletlere karşı saldırılarını kınayarak konumunda da bir değişim vaat etmiş oldu.
Beyaz Saray’ın Çarşamba günü toplantıyla ilgili bir açıklama yayınlamayı planlanıyor. Ancak bunun yapılabilmesi için önce toplantıya katılan tüm ülkelerin (Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Mısır, Ürdün, Türkiye, Endonezya ve Pakistan) açıklama metnini onaylaması bekleniyor.
Bu durum bize şunu gösteriyor. Müslüman liderler bir araya gelebildiğinde mazlumların hakkı daha etkin şekilde aranabiliyor demek ki. O zaman belki biraz da neden bir araya gelinemediğini sorgulamamız gerekecek. Ama şimdi önce. Önce Gazze’deki soykırımın sona ermesi lazım. Soykırım Washington’un gücü nedeniyle olduğundan Beyaz Saray’dan yapılacak bir açıklama bu zulmü durdurabilir. Bunu ilk günden beri söylüyoruz. Sorun şu ki Müslüman Liderlerin Trump’a baskısı o kadar etkili olacak mı? Yakında belli olur.