Rusya’da veba iddiası ne kadar ciddi ve güvenilir?

Türkiye medyasına ve sosyal medyasına Avrupa ve Amerika kaynaklı ulaşan Rusya’da virüs salgını iddiası insanların bilinçaltlarındaki pandemi fobisine direkt temas etti.

Bazı kişilerin bu haberin doğru olduğunu kabul edip paniğe kapılması mümkün. Peki bu haber ne kadarıyla doğru da olabilir? Journoturk sizin için haberin doğru ve yanlış yönlerini bulmaya çalıştı.

Dilerseniz önce medyada şu ana kadar yaygın işlenen şekliyle doğru kabul edilen habere bir bakalım. 2 Ekim tarihli haberde özetle şunlar söyleniyor:

Olay Sibiriya veba araştırma merkezinde yaşanıyor. 28 yaşındaki Darya Shipilova, 25 Eylül’de elindeki veba virüsü tüpünün kırılması sonucu hastalanıyor. Shipilova daha sonra da hayatını kaybediyor. Ölüm nedeninin ise ‘kaynağı belirlenemeyen zatürre’ olarak açıklandığı iddia ediliyor.

İrkuts’ta beş hastane karantinaya alınıyor, 200 temaslı da gözlem altına alınıyor ama şu ana kadar yapılan testlerde kimse pozitif çıkmıyor, yani virüs yayılıyor gibi görünmüyor.

Rusya medya özgürlüğünün olduğu, bu tip hassas meseleleri gazetecilerin özgürce yazabildiği bir ülke değil. 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Rusya 180 ülke arasında 172. sırada. Nitekim Rus merkez medyasında da buna dair bir haber yok.

İyi de bize gelen bu haberlerin kaynağı ne?

Kaynak Lyudi Baikala (Baykal halkı) gazetesi, daha doğrusu haber sitesi. Bu haber sitesi bölgeden haber veren lokal bir haber sitesi. Ancak bölgeden değil yurtdışından internet üzerinden yayın yapıyor. Yani sahada muhabirleri, şeffaf haber kaynakları yok. Nitekim Rus yasaları da bu haber sitesini yabancı ajan olarak nitelendirmiş. Rusya bunu daha çok dışarından destek alan haber kaynakları için yapıyor.

Ekran Kaydi 2026-10-05 13.35.11

Lyudia Baikala kendi sitesinde büyük bir sponsor veya devlet şirketi tarafından finanse edilmediğini, esas gelirinin okuyucu bağışlarından geldiğini açıklıyor. Rusya dışından PayPal, ayrıca kripto para üzerinden de bağış kabul ediyorlarmış. Anlayacağınız Irkutsk’taki veba haberini yapan Rusya’da serbestçe yayın yapan yerel gazete değil. Halihazırda da merkez medyada buna dair detaylı bir haber bulunmuyor.

Lyudia Baikala’nın ardından Rusya içinden yayın yapan Kommersant gibi ulusal medya merkezleri da konuya değinen haberler yapmaya başlamış. Ancak Lyudia Baikala’dan farklı olarak bölgede durumun kontrol altında olduğunu hayatını kaybeden kadanının nedeni belirlenmeyen zatürre olduğu belirtilmiş. Belli ki resmi Rus kaynakları veba iddiasını doğrulamıyor. Kadının üzerinde çalıştığı patojenlerden öldüğü iddiası da doğrulanmıyor.

Bunun da ötesinde kadının çalıştığı Anti-Plague Institute da kadının patojenlerle çalışırken bir laboratuvar kazası yaşandığı bilgisini yalanlıyor. Buna karşılık Rusya merkezli sağlık sektörü haber kaynaklarından Medvestnik 200 kişinin gözetim altında olduğunu resmi kaynaklara dayandırmıyor ama doğruluyor.

Resmi yetkililere yakın kaynaklar ise 200 kişinin gözetim altında olduğu iddiasını doğrulamamakla birlikte yalanlamış da sayılmaz. Yalanlanmayan bu iddia şimdilik ciddi soru işaretleri doğruyor. Bir kaza, salgın durumu veya şüphesi yoksa neden 200 kişi gözetim altında tutuluyor, ya da gözetim altında tutuluyor mu sorusu önemle cevap bekliyor.